Eritre-Etiyopya ilişkileri, son dönemde artan askeri gerginlik ve karşılıklı suçlamalarla yeni bir krizin eşiğine gelmiş durumda. Etiyopya Dışişleri Bakanı Gedion Timothewos, Eritre’yi, Etiyopya toprakları içerisindeki silahlı gruplara destek vermekle ve bu topraklarda askeri varlığını sürdürmekle suçladı. 1998-2000 yılları arasında ciddi bir savaş yaşayan iki ülke, 2018’de imzalanan barış anlaşması ile ilişkilerinde bir iyileşme sağlasa da, son yıllarda özellikle Tigray çatışması sonrası yaşanan gelişmeler gerginlikleri yeniden tırmandırdı.
Timothewos, 7 Şubat tarihinde gönderdiği bir mektupta, Eritreli askerlerin sınır boyunca Etiyopya topraklarına sızmalarını bir provokasyon olarak nitelendirirken, Asmara’nın bu eylemlerinin açık bir saldırganlık olduğunu vurguladı. Eritre’nin, Etiyopya’nın toprak bütünlüğüne saygı göstermesi koşuluyla diyalog için hazır olduğunu belirtmesi, iki ülke arasındaki ilişkilerin normalleşmesi adına umut vaadediyor; ancak Eritre’nin içten çıkması beklenen açıklamaları, uluslararası gözlemciler ve bölgedeki durumun seyrine ilişkin endişeleri artırıyor.
Etiyopya ve Eritre Arasındaki Gerginliklerin Artması
Etiyopya Dışişleri Bakanı Gedion Timothewos, Eritre’yi askeri saldırganlıkla suçladı ve komşularının Etiyopya’daki silahlı gruplara destek sağladığını belirtti. Bu suçlamalar, iki ülke arasındaki gerginliğin yeniden tırmanmasına neden oldu. 1998 ile 2000 yılları arasında gerçekleşen savaşların ardından, 2018 yılında iki taraf arasında bir barış anlaşması imzalanmıştı. Ancak bu barış durumu, Etiyopya’nın kuzeyindeki Tigray bölgesindeki çatışmaların ardından sarsılmaya başladı. Son yıllarda, iki ülkenin ilişkileri bozuldu; Asmara, Addis Ababa’nın iddialarını reddetti.
Tigray savaşı sırasında, Eritre ve Etiyopya, ortak bir düşmana karşı müttefik olacak şekilde hareket etmelerine rağmen, Eritre’nin 2022’deki barış anlaşmasının dışında kalması ve ardından yaşanan gerginlikler, ilişkileri yeniden tehlikeye attı. Etiyopya, Eritre’nin sınır boyunca askeri varlığını sürdürdüğüne ve Etiyopya’daki isyacı gruplara verdiği destekle ilgili somut adımlar attığına inanıyor. Eritre ise bu suçlamaların gerçeği yansıtmadığını ifade ediyor, bu da gerginliklerin daha da artmasına yol açıyor.
Timothewos’un Mektubu ve Talepleri
7 Şubat Cumartesi günü yazılan bir mektupta, Gedion Timothewos, Eritreli mevkidaşı Osman Saleh Mohammed’e, Eritre güçlerinin sınır boyunca Etiyopya topraklarını uzun süredir işgal ettiğini bildirdi. Timothewos, mektubunda Eritre’nin Etiyopya’daki silahlı gruplara maddi destek sağladığını belirterek, bu durumun iki ülke arasındaki ilişkilerde büyük bir sorun teşkil ettiğini vurguladı. Dışişleri Bakanı, Eritre’den askeri birliklerini geri çekmesini ve isyancı gruplarla olan işbirliklerini sonlandırmasını talep etti.
Mektubunda, Eritreli askerlerin Etiyopya sınırlarına daha fazla girerek provokasyon yapmalarını açık bir saldırı eylemi olarak tanımlayan Timothewos, Asmara’ya diyaloga geçme çağrısında bulundu. Ayrıca, karşılıklı çıkarları kapsayan konularda iyi niyetli müzakerelere açık olduklarını ifade etti. Bu çerçevede, deniz işleri ve Eritre’nin Assab limanı üzerinden Kızıl Deniz’e erişim gibi meselelerde de iş birliği yapılabileceğini belirtti.
Eritre’nin Görüşü ve Tarihi
Eritre, bağımsızlığını 1993 yılında elde etmesinin ardından Etiyopya ile uzun yıllar süren çatışmalar yaşamıştı. Bu dönemde iki ülke arasındaki ilişkiler oldukça gergin bir hal almakta, her iki taraf da birbirini suçlamaktan çekinmiyordu. Bağımsızlığın ardından Eritre, özellikle Etiyopya Başbakanı Abiy Ahmed’in, karasal ülkesinin deniz erişim hakkına olan vurgu yapmalarından rahatsızlık duymaktadır. Kızıl Denizi kontrol eden Eritre, bu sözlerin askeri bir harekât tehdidi olarak algılanmasından endişe ediyor.
Eritre, Timothewos’un mektubunu düştüğü andan itibaren herhangi bir yorumda bulunmamış olsa da, uzun süredir devam eden bu gerginliklerin daha da tırmanmasından korkuyor. Mektubun içeriği, her iki ülkenin de kendi egemenlik haklarını koruma konusundaki kararlılığını yansıtmaktadır. Asmara, kışkırtmalara karşı savunma pozisyonunu alarak, Etyopya ile olan diyalog kapılarını tamamen kapatmış görünmüyor.
Gelecek İçin Umut ve Çözümler
Her iki ülkenin de geçmişten gelen düşmanlıklarını aşarak, barışçıl bir çözüm bulmaları hayati bir önem taşımaktadır. Timothewos’un mektubunda belirttiği gibi, karşılıklı olarak çıkarlara hizmet eden diyalog ve müzakereler yoluyla ilişkilerin onarılması mümkündür. Eritre’nin, Etiyopya’nın toprak bütünlüğüne saygı göstermesi ve olumlu adımlar atması durumunda bu süreç hız kazanabilir.
Eritre ile Etiyopya arasındaki ilişkilerin düzeltilebilmesi için öncelikle güvenin tekrar tesis edilmesi gerekmektedir. İki tarafın da birbirine olan suçlamalardan vazgeçmesi ve yapıcı bir diyalog ortamı oluşturması, bölgede kalıcı bir barışın sağlanması için elzemdir. Her iki ülke, tarihsel bağlarının ve özlemlerinin yanı sıra, gelecekte daha barışçıl bir yaşam sunmak için bir araya gelme fırsatını değerlendirerek, uluslararası toplumdan da destek alabilir.
Sıkça Sorulan Sorular
Etiyopya ve Eritre arasındaki gerginliklerin son nedeni nedir?
Etiyopya Dışişleri Bakanı Gedion Timothewos, Eritre’yi askeri saldırganlıkla ve Etiyopya toprakları içindeki silahlı gruplara destek verme ile suçladı. Son zamanlarda iki ülke arasındaki ilişkiler bozuldu ve Etiyopya, Eritre’yi isyancı savaşçıları desteklemekle itham ediyor.
Tigray çatışması sırasında Etiyopya ve Eritre neden müttefik oldu?
2018’de imzalanan barış anlaşması ile uzun süreli düşmanlıklarını sona erdiren Etiyopya ve Eritre, 2020’deki Tigray bölgesindeki çatışma sırasında ortak düşmanlara karşı müttefik haline geldiler.
Eritre, Etiyopya’nın toprak bütünlüğüne nasıl yaklaşımı var?
Eritre, Etiyopya’nın toprak bütünlüğüne saygı göstermesi durumunda diyalog için açık olduğunu belirtmektedir. Ancak, Eritreli askerlerin Etiyopya topraklarına girmesi, Etiyopya tarafından provokasyon ve saldırı olarak değerlendirilmektedir.
Etiyopya’nın Eritre ile müzakereleri yeniden başlatma isteği nedir?
Etiyopya, Eritre ile deniz işleri ve Assab limanı üzerinden Kızıl Deniz’e erişim gibi karşılıklı çıkarları kapsayan konularda iyiniyetli müzakerelere girmeyi arzuladığını ifade etti.
Eritre ve Etiyopya arasındaki ilişkiler, son birkaç yılda çarpıcı bir değişim geçirmiştir. 1998 ile 2000 yılları arasında savaşıp, 2018’de bir barış anlaşması imzalayan iki ülke, başlangıçta barışın altında yatan umutlarla doluyken, bugünlerde sürmekte olan gerginlikler bu umudu gölgede bırakmaktadır. Etiyopya Dışişleri Bakanı Gedion Timothewos’un Eritre’yi askeri saldırganlıkla suçlaması, uluslararası alanda iki ülke arasındaki tırmanan çatışmanın daha geniş boyutlara taşınabileceğinin sinyallerini vermektedir. Eritre’nin, Etiyopya’yı Tigray’daki silahlı gruplara destek vermekle suçlaması karşısında, Asmara’nın durumu yalanlaması, ilişkilerin hızla kötüleştiğinin en somut göstergelerindendir.
Timothewos’un Eritreli meslektaşına hitaben yazdığı mektuptaki ifadeler, her iki taraf arasındaki diyalog potansiyelinin ne denli daraldığını ele vermektedir. Özellikle Eritre askerlerinin Etiyopya topraklarına yönelik iddialar, bölgedeki güvenlik dengelerini sarsabilir. Doğu Afrika’nın siyasi tarihine baktığımızda, bu iki ülkenin birbirleriyle olan ilişkilerinin çoğunlukla sıcak çatışmalarla şekillendiğini görmekteyiz. Ancak son yıllarda barış arayışının bir sonucu olarak gelişen dostluk, şimdi yeniden bir gözdağı ile tehdit altında. Eritre’nin bağımsızlık mücadelesinin ardından, hem deniz erişimi hem de bölgedeki siyasi denge açısından stratejik bir konumda olması, bu tür suçlamaların ve askeri gerginliklerin daha da artmasına sebep olabilmektedir.
Eritre’nin, Etiyopya’nın toprak bütünlüğüne saygı göstermesi gerektiği vurgusu, iki ülke arasında süren diplomatik müzakerelerin yeniden canlanması açısından önem taşımaktadır. Ancak her iki tarafın mevcut gerginliği azaltacak adımları atmaması durumunda, geçmişteki travmaların tekrar edilmesi kaçınılmaz olabilir. Özellikle Eritre’nin deniz erişim hakkı konusundaki rahatsızlık, bölgede daha fazla askeri hareketliliğin kapısını aralayabilir. Abiy Ahmed yönetiminin deniz ulaşımındaki tutumu, Eritre’de korku ve endişe yaratmaya devam etmektedir. Sonuç olarak, Etiyopya ve Eritre arasındaki ilişkilerin geleceği, her iki ülkenin de diyalog kurma isteği ve barışçıl çözümler arayışına göre şekillenecektir.
Yazıyı Paylaş
